Wat is een fresco? Techniek, soorten en materialen

Het fresco is een van de belangrijkste muurschildertechnieken uit de kunstgeschiedenis. Hoewel het meestal met de renaissance wordt verbonden, werd het fresco al duizenden jaren eerder gebruikt. Vandaag inspireert het zowel oude als hedendaagse kunstenaars.

Omdat een fresco direct op pleister wordt geschilderd, heeft het een duurzaamheid die niet elke kunstvorm biedt. Dat bewijzen goed bewaarde meesterwerken, zoals de muren van Pompeji en het wereldberoemde plafond van de Sixtijnse Kapel van de renaissancekunstenaar Michelangelo. Geen wonder dat ook hedendaagse muurschilders naar deze techniek grijpen.

Wat is een fresco?

Een fresco is een schilderwijze waarbij je verf op een muur of plafond aanbrengt door pigment op de intonaco (de bovenste pleisterlaag) te schilderen. Het Italiaanse woord fresco betekent „vers”, omdat de intonaco nog nat moet zijn wanneer de kleuren worden aangebracht. Het pigment komt dus direct op natte pleister, waardoor de kleuren en de schildering zelf lang meegaan.

Welke soorten fresco’s zijn er?

Er zijn drie gangbare soorten fresco’s: buon (echt), secco (droog) en mezzo (half).

Buon fresco

Bij een buon fresco („echt fresco”) werkt de kunstenaar direct op natte pleister. Door de natuurlijke kleefkracht van de intonaco hoeft het pigment geen bindmiddel te bevatten dat verf en muur met elkaar verbindt. In plaats daarvan kun je het eenvoudig met alleen water mengen.

Secco fresco

Een secco-fresco („droog fresco”) schilder je op droge pleister. Om de kleuren op de muur te laten hechten, moet je de pigmenten mengen met een bindmiddel, zoals lijm of eigeel.

Mezzo fresco

Een mezzo-fresco („half fresco”) schilder je op een bijna droge tot halfdroge intonaco. In de renaissance werd dit type veelvuldig gebruikt en het overtrof in populariteit uiteindelijk zelfs het buon fresco.

Welke verf en penselen gebruik je voor een fresco?

Kunstenaars gebruiken bij een fresco handgemaakte verf van minerale pigmenten die uit de aarde worden gewonnen. Die pigmenten zijn het best bestand tegen de alkalische werking van kalk, die de verzadiging en helderheid van kleuren snel aantast. Ze worden gemengd met gedestilleerd water en meestal bewaard in glazen potjes.

Alle soorten penselen komen in aanmerking, maar meestal kiezen schilders stevigere dierlijke haren. Of een penseel rond of plat is, hangt af van het deel van het werk en het type fresco. Pas wel op voor erg zachte haren: die kunnen uitvallen en zo ongewenste haartjes in je fresco achterlaten.

Vandaag hebben we een deel van de theorie belicht, de belangrijkste soorten fresco’s op een rij gezet en vooral uitgelegd wat een fresco eigenlijk is. De volgende keer duiken we in de geschiedenis van dit type schilderkunst en bespreken we de bekendste fresco’s uit de kunstwereld.

Wil je meer weten over wandkunst? Lees dan Hoeveel weet je eigenlijk over muurschilderingen? Materiaal voor je eigen schilderproject vind je bij onze kunstbenodigdheden.

Veelgestelde vragen

Wat is een fresco?

Een fresco is een muur- of plafondschildering waarbij pigment op de nog natte bovenste pleisterlaag (intonaco) wordt aangebracht. Het Italiaanse woord fresco betekent „vers”.

Wat is het verschil tussen buon fresco, secco en mezzo fresco?

Een buon fresco schilder je op natte pleister, met pigment dat alleen met water is gemengd. Een secco schilder je op droge pleister met een bindmiddel zoals lijm of eigeel, een mezzo fresco op bijna droge tot halfdroge intonaco.

Welke verf gebruik je bij een fresco?

Je gebruikt handgemaakte verf van minerale pigmenten uit de aarde, want die zijn het best bestand tegen de alkalische werking van kalk. De pigmenten worden gemengd met gedestilleerd water en meestal bewaard in glazen potjes.

Waarom moet de pleister nat zijn bij een buon fresco?

Door de natuurlijke kleefkracht van de natte intonaco hecht het pigment aan de muur, zonder bindmiddel. Daardoor gaan de kleuren en de schildering zelf lang mee.

Welke penselen gebruik je voor een fresco?

Alle soorten haar komen in aanmerking, maar meestal kiezen schilders stevigere dierlijke haren, rond of plat naargelang het deel van het werk en het type fresco. Heel zachte haren kunnen uitvallen en ongewenste haartjes in je fresco achterlaten.

Is een fresco duurzaam?

Ja, omdat een fresco direct op pleister wordt geschilderd, heeft het een duurzaamheid die niet elke kunstvorm biedt. Goed bewaarde voorbeelden zijn de muren van Pompeji en het plafond van de Sixtijnse Kapel van Michelangelo.

Met plezier,

Sabína