Rasťo Ekkert: „Je eigen weg vinden is belangrijk”

Rasťo Ekkert (geboren in 1964 in Bratislava) werkte jarenlang als reporter en schildert nu naïeve kunst in de wildernis van het Muránplateau. In dit persoonlijke verhaal vertelt hij hoe hij zijn eigen weg in de kunst zoekt.

Allereerst wil ik me verontschuldigen dat ik het waag om iets over kunst te schrijven: ik denk niet dat ik daar de minste bevoegdheid voor heb. Misschien helpen mijn gedachten je toch op de een of andere manier verder, en dan heeft het zin.

Rasťo Ekkert: eerst een paar woorden over mezelf

Ik ben in 1964 geboren in Bratislava. Van jongs af aan was de natuur de plek waar ik me het best voelde. Eerst waren dat de bossen van de Kleine Karpaten en later, toen ik de charme van het bergbeklimmen ontdekte, de Hoge Tatra, waar ik als jongen uit het laagland veel tijd doorbracht. Daarna kwamen de Kaukasus, de Alpen en uiteindelijk ook de Himalaya.

Dankzij mijn werk als reporter heb ik de wereld kriskras doorkruist. Ik zag oorlogen en leed, maar ook de vreugde van eenvoudige mensen, onder wie ik me het best voel. Het hoogtepunt was mijn reis om de wereld in tachtig dagen. Ik had altijd een fototoestel of camera bij me.

Ik begon al op jonge leeftijd met tekenen en schilderen. Ik volgde het weekendatelier van Július Koller (een Slowaakse beeldend kunstenaar). Door het veeleisende karakter van mijn werk was er jarenlang geen tijd of rust voor systematisch werk. Dat is echter veranderd.

Vier jaar geleden zijn mijn vriendin Tinka en ik verhuisd naar een huisje op een afgelegen plek in de wildernis van het Muránplateau (Muránska planina, een bergachtig natuurgebied in Midden-Slowakije). Daar opende zich de kleurrijke wereld die ik jarenlang in mijn hart had gedragen.

Herders, houthakkers, eenvoudige en echte mensen uit de bergen: dat is nu mijn wereld en mijn inspiratie. Mijn werk omschrijf ik als naïef (in het Slowaaks ‘insitné’), ook al gaat het uit van het echte landschap en de mensen daarin: ik leg vast wat vanuit mijn binnenste weerkaatst wordt.

Landschappen en de mensen daarin zijn een weerspiegeling van mijn ziel. Zo zie ik het, en ik geloof dat er in elk schilderij een stukje van mij blijft.

Beginnen als kunstenaar: eerst het vakmanschap

Ik zeg vast niets nieuws, maar de basis van alles is het vakmanschap. Bij elke vorm van beeldende kunst zou je eerst het tekenen onder de knie moeten krijgen. Om een mens, boom, paard of hond te tekenen heb je geen godgegeven talent nodig: zoek een voorbeeld, pak een potlood en papier en teken.

Dat is het basisvakmanschap. Ook een timmerman moet eerst leren een plank af te zagen en een spijker in te slaan: eerst maakt hij honderd eenvoudige planken en pas na verloop van tijd gaat hij nadenken over ingewikkelde meubels.

Hetzelfde geldt voor het schilderen. Ik denk dat iedereen die dat wil het vakmanschap onder de knie kan krijgen, als hij maar voldoende volhardend is. En dan naderen we de weg, of liever gezegd het zoeken ernaar.

Je eigen stijl vinden: zo zoek ik mijn weg

De huidige tijd is erg snel: iedereen wil alles en het liefst meteen. Op internet staan honderden handleidingen om te leren schilderen. Het kan zeker geen kwaad om die video's te kijken, vooral voor autodidacten, waartoe ik mezelf ook reken. Ze hebben hun waarde, vooral in het allereerste begin.

Maar als je het serieus meent, moet je naast het dagelijkse schilderen ook veel nadenken. De mogelijkheden in de beeldende kunst zijn praktisch onbeperkt, en daarom is het zo moeilijk om je eigen weg te vinden.

Ik ga niet de wijsneus uithangen en vertel gewoon hoe ik het doe. Ik lees alles over beeldende kunst wat ik kan vinden, kijk naar schilderijen, denk na en schilder.

Ik woon op het Muránplateau in de wildernis en ontmoet mensen uit de bergen, van het plateau. Daarom besloot ik dat ook mijn werk moet zijn zoals de omgeving waarin ik leef. Ik bedacht de cyclus Ľudia z planiny (‘Mensen van het plateau’).

In een jaar heb ik 40 schilderijen gemaakt. Eerst waren het olieverfschilderijen, maar geleidelijk ben ik overgestapt op acrylverf, omdat ik in lagen schilder en acrylverf door het snelle drogen beter bij me past.

Ik heb mijn eigen weg gevonden. Ik kopieer niemand en noem mijn stijl naïef, omdat ik niet van beperkingen en regels houd: naïeve kunst is vrijheid. Echte mensen en landschap pas ik aan mijn eigen visie aan. Ik hoef geen puur realisme te schilderen; daarvoor heb ik een fototoestel of camera.

Het belangrijkste is voor mij dat ik bij elk nieuw schilderij vreugde en opwinding ervaar, dat ik voel dat ik vooruitga en dat mijn weg me een duidelijke richting geeft.

Tot zover mijn kijk op de zaak. Ik hoop dat deze regels je een beetje hebben geïnspireerd. Schilderen is een vreugde en hoort heel persoonlijk te zijn.

Als je in je schilderij een stukje van jezelf achterlaat, dan hebben je tijd en werk zin.

Rasťo Ekkert

Wil je zelf beter worden? Lees ook Hoe verbeter je je kunstzinnige vaardigheden? 10 tips of het interview met kunstenares en arts Barbora Šebeš.