5 ongewone ondergronden om op te schilderen en voor decoupage

Moderne kunst geeft schilders volledige vrijheid in thema, maar ook in technieken, materialen en ondergronden. De meeste schilders werken het liefst met de beproefde, gangbare dragers, zoals schildersdoek, karton en eventueel hout. Maar waarom niet eens iets anders proberen, experimenteren en jezelf en je kunst van een heel andere kant leren kennen? Originaliteit en vernieuwing leveren tegenwoordig extra punten op, dus wees moedig en probeer iets anders. Hieronder lees je hoe je ongewone ondergronden voorbereidt, van papier en karton tot schilderen op porselein, glas, een muur, metaal en piepschuim.

Schilderen op papier en karton

Schilderen op papier en karton is zeker niet ongewoon, maar we gaan bij deze gelegenheid toch even in op de mogelijkheden ervan. Papier en karton zijn prima ondergronden als je nog aan het oefenen bent of alleen experimenteert en schetst.

Je kunt speciaal papier kopen voor olieverf en acrylverf, maar met acrylverf kun je ook op elk dikker papier schilderen, zonder voorbereiding of nadat je het met een of twee lagen acrylgrondering hebt ingestreken. Dunner papier kreukt tijdens het aanbrengen en drogen van de verf, daarom raden we het niet aan.

Karton vind je in de handel al klaar voor olieverf en acrylverf. Meestal gaat het om karton met opgeplakt doek, en een schilderij op zo'n ondergrond kan er net zo uitzien en net zo geslaagd zijn als een schilderij op een gespannen schildersdoek op spieraam, vooral als je het inlijst.

Je kunt ook zelf een stuk karton voorbereiden. Strijk het in met enkele lagen grondlaag, afwisselend aan beide kanten, zodat het niet krom trekt. Of plak er met houtlijm katoenen of linnen doek op en breng daarna de grondlaag aan. In beide gevallen is het doek geschikt voor schilderen met acrylverf en ook met olieverf.

Schilderen op porselein en glas

Glas en porselein hoeven niet speciaal te worden voorbereid, omdat het stabiele, niet-absorberende materialen zijn. Het belangrijkste is dat je ze goed reinigt en ontvet:

1. Was het voorwerp goed met afwasmiddel en water.
2. Verwijder eventuele kalkaanslag met een oplossing van azijn en water. Die zit vaak op glazen voorwerpen.
3. Neem het af met alcohol om vet te verwijderen, zodat de verf beter hecht.
4. Laat het voorwerp helemaal drogen.

Daarna kun je beginnen met glasverf, of met acrylverf of olieverf als het voorwerp alleen decoratief gebruikt wordt.

Om acryl- of olieverf beter te laten hechten op een glad oppervlak, raden we aan het van tevoren in te strijken met een grondlaag. Na het schilderen is vernissen een verplichte laatste stap, die de verflagen beschermt tegen afbladderen. Materialen voor schilderen op glas en porselein vind je in onze webshop.

Schilderen op een muur

De beschilderde delen van muren noemen we muurschilderingen (murals). Meestal worden zulke werken gemaakt met acrylverf of muurverf op waterbasis. De voorbereiding hangt af van de staat van de muur, dus de eerste stap is zeker het controleren ervan.

Het is niet verstandig te beginnen op een vochtige muur of op een muur waarvan oude verflagen afbladderen. Het is beter als de muur een laatste fijne laag plamuur heeft en schoon en gesausd is, want op zo'n ondergrond ziet alles wat je tekent of schildert er veel helderder uit.

Noodzakelijk is dat natuurlijk niet. Houd er wel rekening mee dat je op een duidelijk ruwe muur veel meer verf verbruikt en veel moeilijker een goed resultaat bereikt, tenzij je dat juist bedoelt.

Schilderen op metaal en plastic

Je kunt ook op metalen en plastic oppervlakken schilderen. In dit geval is het verstandigst om acrylverf te kiezen, maar met goede voorbereiding kun je ook een ondergrond maken die geschikt is voor olieverf. En net als bij glas en porselein is de eerste stap grondig reinigen en daarna ontvetten.

Als je op metalen of plastic voorwerpen een grondlaag of verf aanbrengt, moet je letten op hoe glad of glanzend het oppervlak is. Bij bijzonder gladde oppervlakken laat verf na het drogen heel gemakkelijk los en bladdert af. Schuur het daarom vooraf licht met schuurpapier, zodat het ruwer wordt en de verf iets heeft om zich aan vast te hechten.

Schilderen en decoupage op piepschuim

Piepschuim komt vaker voor als ondergrond voor decoupage en vergelijkbare hobbytechnieken. Omdat hierbij meestal acrylverf en producten op acrylbasis worden gebruikt, zijn de voorbereiding en de regels voor dit materiaal bij schilderen en decoupage precies hetzelfde.

Het belangrijkste is te weten dat je op piepschuim in geen geval rechtstreeks producten op basis van oplosmiddelen mag aanbrengen. Weet je het niet zeker, dan herken je ze aan de scherpe geur. Je kunt dus direct op piepschuim werken, maar blijf bij acrylaten.

Heb je een ambitieuzer idee waarvoor je ook andere verf wilt gebruiken, dan kun je het beste met houtlijm of decoupagelijm stukjes dunner papier, servetten of krantenpapier op het piepschuim plakken. Gebruik na het drogen van die papierlaag een grondpasta voor een perfect gladde ondergrond. Breng die aan in enkele dunnere lagen en schuur elke laag voordat je de volgende aanbrengt.

Zo voorbereid piepschuim is klaar om te schilderen met acrylverf en, met een extra grondlaag, ook met olieverf. Vanwege het lichte gewicht van piepschuim ontstaan op deze manier vaak delen van poppen voor poppentheater.

Lees verder op onze blog

• Heb je hout al eens als ondergrond om op te schilderen geprobeerd?
• Hoe kies je het juiste schildersdoek?
• De 5 meest gehoorde mythes over olieverf